سايير حركتلر

بالاش آذراوغلو- انقلاب شاعری/ ناصر داوران

balash Azerogluساده‌جه عادی بیر خبر: بالاش آذراوغلو ۹۰ یاشیندا حیاتینی دییشدی. ائله بئله. کیمسه‌نین توکوده ترپنمه‌دی. سسسیزجه‌سینه تورپاغا تاپشیریلدی. مزارلیقدا اوچ جوت بیر تک آدام وارایدی. عؤمرو بویو غربتده یاشامیش بو مغرور چینار غربتده ده حیاتینی دییشدی. فخری خیاوانیندا قویلانسا دا، پرزیدنت و نئچه اونلو آدام حئییف‌سیله‌نرک بیان‌نامه یازسالار دا، سکوتا معروض قالمیش، مدینه قوخولو، دانیلمیش بو شاعرین ایکی ایل بوندان اول سوروله ـ سوروله قیرخ ایل یاشادیغی ائودن قووولماسی هله خاطره‌لردن سیلینمه‌ییب.

نه یازیق کی یاریم قرینه‌لیک وطن حسرتینی  اوره‌یینده داشییان یئنیلمز بالاش اؤز تورپاغیندا جان وئرمه‌یه رخصت‌سیز اولدو. بیر ایل بوندان اول خسته‌خانادا شاعر دوستوم هریسلی‌یه کؤورک‌لیکله «منی گؤتورون وطنه» دئین شاعرین اوره‌ک آغریسی دؤزولمزایدی. دوزونه گلسن آمما ائله بئله اولمالی‌دیر. آقالارا آلچالمایان، عهده‌لیک داشییان صنعتکارلارین اورتاق طالعی‌دیر اعتناسیزلیق‌لا قلمدن دوشمک. آنجاق خلقینه وفادار قالان بو شاعر، الوان چیچکلی شعیرلری ایله خلقین اوره‌یینده یاشایاجاق، رسمی تریبون‌لاردا آدی چکیلمه‌سه‌ده.

مختلف ژانرلاردا مهارتله ساده و صمیمی شعیرلر یازان بالاش آذر اوغلو، مؤوضوع جهتیندن‌ده دورلو شعیرلر یازیبدیر. او هر شئی‌ده‌ن اول، اؤزو دئمیشکن، انقلاب شاعری‌دیر. وطن ائولادینین سعادتی اونون ان باشدا دوران ایسته‌یی‌دیر و بو یولدا لازم اولاندا حیاتین خیلی لذت‌لرینه ده گؤز یومور.

عؤمرو بویو غربتده یاشایان شاعر، بو حسرتی بوتون شعیر دفترلرینده هؤنکوره ـ هؤنکوره آغلایاراق، یئنی تعریف‌لر وئریر چوخلارینین اورتاق دویغوسو اولان وطن حسرتیندن. بالاش آذر اوغلو یاشادیغی بو کؤوره‌ک‌لییی بعضاَ آرازین اوستونده ایکی وطنی بیرله‌شدیرن بیر کؤرپو اولماق دیله‌یی ایله نمایش ائتدیریر، بعضاَ یوخولاردا وطنه دؤنمک آرزوسونون گئرچکلشمه‌سیله ترنم ائدیر.شاعر داش طاباقدا اکیلمیش بنؤوشه‌لره خطاباَ

گلین سیز اینانین، اینانین منه،

اؤزومله وطنه آپاریم سیزی

دئیه‌رک، اونلارین وطنینه اشاره ائتسه ده اؤز وطنین دوشونور. آنجاق تبریزین حسرتی قاریشاندا مدینه‌نین حسرتینه

شاعرین کدری حقیقتاَ ده اوساندیریجی‌دیر:

ایندی خبرین اولسون عزیزیم

آرتیق آچیلدی یولو

دومانلی تبریزین

گل یاپیشیم الیندن

خیالن مین دفعه کئچدیییمیز

خدآفریندن کئچک ایکیمیز.

بیلیرسن گلیشیندن نئجه سئوینه‌جک

یولونو گؤزله‌ین

آنا تبریز …

شاعر خاطره‌لرینه مراجعت ائده‌رک، وطن قوینوندا یاشادیغی خوشبخت گونلرین دفترینی، کؤورک‌لیکله واراقلاییر. اونون نوستالژیسی ساریلیب وطن بویونا و هر شعرینده اؤزونده‌ن بیر نشان قویور:

بیر زامان او شهرده

عؤمور سوردوک، گون گؤردوک

دوستلار ایله بیر یئرده

بالاش آذر اوغلونون ۱۳۲۴ده گونئی آذربایجاندا قورولان ملی حکومتینه مناسبتی ده بوندان اول قید ائله‌دیییم ایکی قونو ایله ایلگیلی‌دیر. ملی حکومتین انقلابچی و امکپرورلییی ایله برابر، وطن نامینه برپا ائدیلمه‌سی، دئمک اولار اونون شخصیتینین ایکی سجیه‌وی یؤنون نمایش ائتدیریر: وطنپرور انقلاب شاعری اولماسینی یعنی. کوتله‌نین چتین‌لیک‌دن قورتارماسی اوغروندا چالیشماقدان یورولمایان شاعر، کوتله‌نی، یاشادیغی، بویا ـ باشا چاتدیغی تورپاقدا دوشونور. اونون قارا طالعی، کؤک آتدیغی یئرین طالعی‌دیر آنجاق. ائله اونا گؤره ده یورولماز بیر عسگر کیمی ملی حکومتین قورولماسی یولوندا قلم و سلاح سنگرینده دؤیوش آپاریب، خلقین ظفرینده بایرام توتور. آنجاق خوشبخت گونلر تئز باشا چاتیر. بو تورپاق یالنیز بیر ایل آزادلیق و آبادلیق اوزو گؤره بیلیر. بیر ایل سونرا شاهلیق اردوسونون وحشیجه باسقینینا معروض قالیب، قارلی میدانلارین گنجلرین قانیلا چیچک‌لنمه‌سینه شاهد اولور. بیر ایل آزاد یاشاماغین قیمتینی مینلرله ایگیدین قانی‌لا اؤده‌مه‌یه محکوم اولور باشی بلالی بیزیم تورپاق. بو دؤزولمز جنایتلره نئجه دؤزه بیلر شاعر، شعرینین گؤز یاشلاری آلتمیش بئش ایل سونرا دا اوخوجونون گؤز یاشلارینا قاتیلارکن؟

او سحر

گونشین آلتیندا قیزاران لکه‌لر

قار اوستونده قیرمیزی لاله‌لره بنزه‌ییردی.

تبریزی آزادلیغین قانی بزه‌ییردی …

قان‌لا ابدیته کؤچوردو

قان‌لا قازانیلمیش حریت

بالاش آذراوغلونون مؤوضوع باخیمیندان شعرینین رنگارنگ‌لییی ایله برابر اونون بدیعی تصویرلر و یئنی ترکیب‌لری ده چوخدور. بو گؤزه‌للیک‌لره عاید اولان منظره‌لرین بیر باشی شاعرین بوللورلاشمیش داخلی حس‌لر و طبیعتین بخش ائتدییی اؤزه‌ل ذؤوقونه باغلی اولسا دا، بیر باشی دا اونون ساده، صمیمی و عین حالدا طبیعی آخارلیغی اولان دیلینه باغلی‌دیر. بعضاَ شاعرین شعری عادی بیر دانیشیق کیمی آلینیر، ائله بیل هئچ شعیر دئییل اوخودوغو شئی، دیلین گؤزه‌للیک‌لرینی داشییان عادی بیر صحبت‌دیر بلکه:

ننه‌م هر گون اوباشدان دورار،

اولجه نامازین قیلار،

سونرا دؤنر بیر طاباق خمیر یوغورار،

تندیری قالاردی.

بونونلا برابر، شاعر، یئنی ـ یئنی ایماژلار ایشله‌دیر شعرینده. سانکی شاعرین خیال مرکبی طبیعتین سرحدلرین آشاراق، طبیعتده اولان شئی‌لره باشقا ـ باشقا اؤزه‌للیک‌لر وئریر. بو باشقالیق شعیرله یاشید اولسا دا، دقتی چکن یالنیز اونون یئنی‌لییی، اؤزه‌ل‌لییی، معاصرلییی و عین حالدا سؤزو گئده‌ن مؤوضوعلارلا اویغونلوغودور. بالاشین شعرینده ایسه بئله حال‌لار چوخدور. شاعر ال آتیب دالغانین باشیندان پاپاغین گؤتورور و همین دالغانی بیر آیری یئرده دنیزین سینه‌سینده قابار کیمی گؤرور. یئنه پارادوکس یاراداراق، لال دنیزی تلاطمده دوشونور. ایشیق‌سیز، اوجاق‌سیز اتاق‌لار سانکی یتیم اوشاق‌لاردیر اونون شعرینده و یارپاقدا یاغیش‌لار اوخویور، اؤزو ده سیسقا یاغیش‌لار. بعضاَ قیشین اوغلان چاغیندا قوینونا بیر قوجاق کولک گیره‌رک، اوزوندن شاختا اؤپور و فیکیرلر قیزارمیش دمیر کیمی هر شئیی یاندیریر، بئینینی ده، الینی ده، نفسینی ده، دیلینی ده. پاییز گئجه‌سینین ایسه مغلوب اردونون عسکری کیمی چیخاریلاجاق و آتیلاجاق اولدوزلو پاگون‌لاری وار.

شاعر بعضاَ مدرنلشیر ده، مدرن شعره یاخینلاشیر دا:

سئوگیلیم الینی چکدی

آغارمیش ساچلاریما.

دئدی:

            پاییزدیر، عزیزیم …

داها نه ائتمک اولار …

خزانلی طبیعت یاشا دولموش شاعردیر، یاشلی شاعر ایسه خزانلی طبیعت. شاعر دیلینه گتیرمه‌دن طبیعتده‌کی پاییزی و دیبچک‌ده‌کی چیچه‌یین معروض قالدیغی سولغونلوغو اؤز آغارمیش ساچلاریندا گؤستریر. قوجالیغین چاره‌سیزلیییندن سؤز آچیر دانیشمادان بو حاقدا.

ایشیق سایتی