خانه/ ائو

فیلوسوف اپیکور خوشبختلیک حاقیندا نه دوشونور؟

"happinessاپيکورون موشاهيده‌لرينه اساسن، خوشبختليک و سئوگي (ائوليليک) دئمک اولار، هئچ زامان اويوشمورلار. سئوگيده حددن آرتيق قيسقانجليق، قارشيليقلي آنلاشيلمازليق و آغري-آجيلار وار. سئکس هر زامان مورکب بير شئي اولدوغو اوچون سئوگي ايله هئچ زامان هارمونييا ايچينده اولمور. بو سببدن اپيکور مصلحت بيليردي کي، سئوگي موناسيبتينه چوخ دا اينانماياق".

 


حقيقي دوستلوق، پولدان اوزاق دونيا و داخيلي راحاتليق حاقيندا


قديم يونان فيلوسوفو اپيکور (اينگیلیسجه: Epicurus) بيزيم ائرادان اول 341-نجي ايلده، اينديکي تورکيه اراضيسيندن بير نئچه مايل اوزاقدا يئرلشن ساموس آداسيندا دونيايا گليب. غئيري-عادي درجه‌ده اوزون ساققالي اولان ائپيکور اؤز دؤورونون اَن مشهور فيلوسوفلاريندان بيري اولوب. او، بوتون حياتي بويو اوچ يوزدن چوخ کيتاب يازيب.
اپيکور اوسانمادان، بئزمه‌دن يالنيز بير مؤوضو حاقيندا يازيب: خوشبختليکدن. اوللر فيلوسوفلار ياخشي اينسان اولماغين يوللاري حاقيندا باش سينديريرديلارسا، اپيکور خوشبخت اولماغين سيرلريني اؤيرنمکده ايصرار ائديردي.
چوخ آز فيلوسوف اپيکور کيمي اونو ماراقلانديران شئيلر حاقيندا صميمي اولوب. مثلا، اپيکورون خوشبختليک مکتبي آچديغيني بيلنده بير چوخلاري اصل شوک ياشاميشدي. اينسانلار او مکتبده باش وئرنلر حاقيندا چوخلو آغلاسيغماز، حئيرت دوغوران احوالاتلار دانيشيرديلار. اپيکورله آراسي دَيميش بير نئچه شخص مکتبين نوفوذونا ضربه ووران معلوماتلار ياييرديلار. مثلا، تيموکراتس دانيشيردي کي، بير گون اپيکور او قدر يئييب-ايچيب کي، گون بويو ايکي دفعه قوسماغا مجبور اولوب. ديوتيموس ايسه، اونون اؤزو استويک ايدي، گويا اپيکوره مخصوص اولان اَللي عدد سئکسوال مضمونلو مکتوب يايميشدي. ديوتيموز ايديعا ائديردي کي، اپيکور همين مکتوبلاري ايچکيلي و شهوتلي آنلاردا اؤز طلبه‌لرينه يازيب. اپيکور حاقيندا بو کيمي غيبتلر او قدر گئنيش ياييلدي کي، ايندي موعاصير زاماندا بئله، بيزلر دئکاندئنتليگي(دئکاندئنتليک: 19-نجو عصرین سونلاری 20-نجی عصرین اووللرینده بورژووا ادبیاتی و اینجه صنعتینده پول دوشکونلویو و ایفراط فردیتچیلیگی ایفاده و "صنعت صنعت اوچوندور" شوعارینی تبلیغ ائدن جریان)، اي-عيشرتي تصوير ائدرکن "اپيکوريزم" سؤزوندن ايستيفاده ائديريک.
آنجاق بو کيمي سؤزلرين هئچ بير اساسي يوخدور. اپيکور حاقيندا دئييلنلر اونون ماراقلي طرفلريندن چوخ-چوخ آزدير. اپيکور دوغرودان دا خوشبختليک و حظ مؤوضولارينا فوکوسلانميشدي، آما اونون باهالي يئمکلره و اورگييالارا ماراغي يوخ ايدي. جمعي ايکي دَييشيک پالتاري اولان اپيکور يالنيز چؤرک و زيتونلا قيدالانير، آرادا – ساغلامليق اوچون – نازيک ديليملنميش پئندير يئييردي. بؤيوک بير صبرله خوشبختليک و حظ حاقيندا دوشونن و يازان اپيکور اينسانين خوشبخت اولماسينين يوللاري حاقيندا ديقته لاييق، اينقيلابي نتيجه‌لره گليب چيخدي. بو فيکيرلر او دؤورده اولدوغو کيمي بو دؤور اوچون ده آکتوالدير.

اپيکوره گؤره اينسانلار خوشبختليک حاقيندا دوشونرکن اوچ تيپيک سهو ائديرلر:


1. بيز دوشونوروک کي، بيزيم رومانتيک موناسيبتلره احتياجيميز وار
او زامانلار دا، ائله ايندي ده، اينانلار سئوگي حاقيندا چوخ دوشونور، اونو حياتين يئگانه پروبلئمينه چئويريرديلر. اپيکورون موشاهيده‌لرينه اساسن، خوشبختليک و سئوگي (ائوليليک) دئمک اولار، هئچ زامان اويوشمورلار. سئوگيده حددن آرتيق قيسقانجليق، قارشيليقلي آنلاشيلمازليق و آغري-آجيلار وار. سئکس هر زامان مورکب بير شئي اولدوغو اوچون سئوگي ايله هئچ زامان هارمونييا ايچينده اولمور. بو سببدن اپيکور مصلحت بيليردي کي، سئوگي موناسيبتينه چوخ دا اينانماياق. بونون عکسينه، دوستلوغو اؤنه چکه‌رک اونون فايداسي حاقيندا اوزون-اوزون يازيردي. اپيکوره گؤره اينسانلار دوستلوقدا داها نزاکتلي و آنلاييشليديرلار. سئوگيدن فرقلي اولاراق، دوستلوقدا مذمت، صاحيبلنمه دويغوسو دا يوخدور. آنجاق پروبلئم اوندادير کي، بيز دوستلاريميزي هر زامان گؤره بيلميريک. بيزيم دوستلاريميز بيزدن اوزاقدا ياشايير، ايشله‌دييميز اوچون اونلارلا کئچيرمه‌يه واخت تاپا بيلميريک. داها اؤنمليسي، بيز عاييله مودئليني داها اوستون توتدوغوموز اوچون دوستلوغون دَيريني آنلاميريق.


2. بيز دوشونوروک کي، بيزيم چوخلو پولا احتيياجيميز وار
ايندي اولدوغو کيمي، او زامانلار دا اينسانلار کاريئرا، چوخلو پول قازانماق و مشهورلاشماق حاقيندا چوخ دوشونور، بونلاري حياتلارينين اساس غايه‌لرينه چئويريرديلر. آنجاق اپيکور ايش حياتينين چتين طرفلرينه ديقتيميزي چکمه‌يه چاليشير: پاخيلليق، بير-بيرينه قويو قازماق، مأيوسلوق يارادان تکبورلر.
اپيکور اينانيردي کي، ايش حياتيندا اينسان معنالي ايش گؤردويونو، دونياني دَييشديرديیي، اونو داها دا اينکيشاف ائتديرديي حيسيني دويماسي، باشقالارينا کؤمک ائتديیي دويغوسونو دادماسي ايله خوشبختليک ياشايير. بونون اوچون اينسان يا تک ايشله‌مه‌لي، يا دا کيچيک قروپلاردا چاليشماليدير. اينسانين ايسته‌ديیي چوخلو پول و يا پرئستيژ دئييل، اينسانين اساس آرزوسو اَمک پروسئسينده نَييسه ياراتما، تاماملاما دويغوسونو حيس ائتمکدير.

3. بيز دب-دبه‌يه چوخ ياتيريم ائديريک
بيز دب-دبه آرزوسوندان آليشيب يانيريق: گؤزل ائو، قشنگ اوتاقلار، خوش منظره‌لر. بيز جنّتي آنديران سياحتلر حاقيندا چوخلو خيالا داليريق...
آنجاق اپيکور بيزيم بو آليشيب يانان آرزولاريميزلا راضيلاشمير. اپيکور اينانير کي، دب-دبه يالنيز فوندور(زمیندیر)، بيزيم اساس آختارديغيميز اصلينده حوضوردور. آنجاق حوضور منظره‌ني و يا ائوي دَييشمکله الده ائديلمير. حوضور داخيلي کئيفيتدير، بيزيم آناليزلريميزين نتيجه‌سيدير: اينسان حوضورا اؤز داخيلي ناراحاتچيليقلاريني صاف-چوروک ائتمه‌سي و اونلاري دوزگون آنلاماسيندان سونرا قوووشور. بونون اوچون بيز چوخلو اوخومالي، يازمالي و اَن اؤنمليسي، ياخشي بير دينله یيجينين کؤمگيندن دايمي فايدالانماليييق. اپيکورون زامانيندا اگر بئله آداملار فيلوسوفلار ايديسه، بيزيم زامانيميزدا پسيخو-تئراپئوتلر بو رولو اوينايير.


خوشبختليگي آناليز ائدن اپيکور اوچ جيدي يئنيلييه ايمضا آتير:
- بيرينجي، او قرارا آلدي کي، دوستلاري ايله بير يئرده ياشاسين. دوستلاريني دايم گؤرمک، اونلارلا ياناشي ياشاماق اوچون او آفينادان کناردا تورپاق ساحه سي آلاراق ائو تيکير. بو تيکيليده هر کسين آيريجا اوتاغي اولدوغو کيمي، هامينين بؤلوشدويو عومومي اوتاقلار دا وار ايدي. بو يوللا عئيني دَيرلري پايلاشان اينسانلار بير يئرده ياشايير و موختليف فعاليتلرله، اَيلنجه‌لرله مشغول اولوردولار. اوشاقلارين تربييه‌سي ايله سيرا ایله هامي مشغول اولوردو. هر کس عئيني يئرده يئمک يئيير، آخشاملاري ايسه دهليزلرده صؤحبتلر ائديرديلر. بو دونيادا ياخشي قورولموش ايلک کوممونا ايدي.


- ايکينجي، کوممونادا هئچ کيم ديگري اوچون ايشلميردي. اينسانلار اونلاري راضي سالان، راحاتلادان ايشلرله مشغول اولدوقلاريندان گليرلريندن توتولان وئرگيلرله راضيلاشميشديلار. اپيکورون دوستلارينين بعضيلري کند تصروفاتي ايله، بعضيلري يئمک بيشيرمه ايله، بير نئچه‌سي ايسه مئبئل دوزلتمک و اينجه‌صنعتله مشغول اولوردو. اونلار آز پول قازانسا دا، گؤردوکلري ايشلريندن داخيلي راحاتليق دويوردولار.

- و اوچونجوسو، اپيکورون دوستلاري راسيونال آناليزلر و درين دوشونجه‌لر سايه‌سينده حوضورا قوووشماغا چاليشيرديلار. اونلار گونده‌ليک اولاراق داخيلي ناراحاتليقلاري حاقيندا دوشونور، پسيخولوژي دوروملاريني آنلاماق اوچون اؤزلريني اينکيشاف ائتديرير و فلسفه‌نين درين سواللارينا جاواب آختارماقلا مودريک اولماغا چاليشيرديلار.

اپيکورون بو تجروبه‌سي بير چوخلارينين ديقتيني چکميشدي. اونون مينلرله آرديجيللاري عئيني تيپلي کوممونالاري آراليق دنيزي بويونجا ياراتميشديلار. بو مرکزلر عصرلرله بير نئچه نسلين يئتيشمه‌سينه سبب اولموشدو. آنجاق 5-جي عصرده پاخيل و آقرئسيو کيلسه بو کوممونالارين حياتينا سون قويور. همين کوممونالار سونرادان موناستيرلارا چئوريلسه ده، اؤز ماهيتلريني اوزون مودت ياشاديرلار.
اپيکورون تاثيري موعاصير دؤورده ده داوام ائديب. مثلا، اپيکور کارل مارکسين اَن سئويملي فيلوسوفو ايدي، مارکس اؤز دوکتورلوق ايشيني اونون حاقيندا يازميشدي. بير آز داها آوتوريتار و سئويمسيز اولسا دا، بيزيم ايندي کوممونيزم آدلانديرديغيميز ايجتيماعي-سياسي قورولوش اپيکوريزمين داها بؤيوک وئرسيياسيدير.
حتّي اينديدينين اؤزونده بئله ائپيکورون فيکيرلري کاپيتاليست جمعيتينين ايستئهلاکچي ماهيتيندن يايينماق اوچون اَن ياخشي بلدچي کيمي اؤزونو گؤسترير. چونکي، رئکلام – بو سيستئمين اساسيني محض رئکلام تشکيل ائدير – عاغيللي بير فورمادا اينسانلارين خوشبختليک حاقيندا دوشونجه‌لريني بولانديرير، اونلاري سرسم دوروما سالير.
دئمک اولار اکثر رئکلامچيلار اپيکورون خوشبختليگين توهمی اولاراق موعين ائتديگي اوچ شئيي قاباردير: رومانتيک سئوگي، کاريئرا(مقام ویا شغل) و دب-دبه.
اگر رئکلامچيلار بيزيم تمل احتيياجلاريميزي رئکلام ائتسه ايديلر، او زامان رئکلامين اؤزو محو اولاردي. اونلار بونو بيلديکلريندن بيزه خوشبختليگين ايللوزيياسيني(خام خیالینی) ساتماغا داوام ائديرلر. اونلار بيزي هيجانلانديران آرزولارا سوروکله‌يير، آنجاق بونونلا برابر بيزي رئکلام ائتديکلري شئيلرله تام اولاراق تامين ائتميرلر. پيوه رئکلاميندا بيز قوجاقلاشان دوستلاري گؤروروک، آنجاق بوردا مقصد بيزه آلکاقول ساتماقدير، دوستلوق ياراتماق دئييل. رئکلامدان سونرا بيز پيوه‌ني آلير، آنجاق تک ايچيريک. بعضاً گؤرورسن رئکلامدا يوکسک ایستاتوسلو پروفئسسيونالار قشنگ اوفيسلرده ايش گؤرورلر. بو رئکلام بيزده بو يوکسک ایستاتوسلو ايشچي اولماغين خياليني قورماغا سبب اولور. آنجاق بيزه ايشين اَن واجيب طرفينين - داخيلي راحاتليغيميزي تامين ائتمه‌لي اولدوغونو - دئمير. تروپيک چيمرليکلرين رئکلامي بيزده جنّت خياليني يارادير، آنجاق بيزيم حقيقي حوضورا اولان احتياجيميزي قارشيلامير.
اپيکور بيزيم اؤزوموز حاقيندا اولان آنلاييشلاريميزي دَييشمکله جمعيتي ده دَييشديرمه‌يه سسله‌يير. بيز اشيالارا گؤره اؤزوموزو اَلک-ولک ائتمه مه‌ليیيک، چونکي اشيالارا صاحيبلنمک اوغروندا ياريشا گيرميش اينسانلار سوندا اونلارا صاحيب اولسا دا، آختارديقلاري حوضورا چاتميرلار. بيز فلسفه‌يه قاييتمالي، بيزي حقيقي خوشبخت ائده‌جک شئيلر حاقيندا جيدي-جيدي دوشونمه‌ليیيک.

منبع: Philosophers Mail
ترجومه ائتدي: ائمين آسلان
کوچورن: رامین جبارلی

دوشونجه - اندیشه

ساخت و پرداخت هویتی در ایران/ سعید پیوندی

ساخت و پرداخت هویتی در ایران/ سعید پیوندی
ایرانی بودن به چه معناست و این حس هویتی مشترک میان مردمان سرزمینی که در داخل مرزهای امروزی کشور زندگی می‌کنند از ادامه...

ستارخان دوشونجه لرینی ، هله ده دوشونمه ین لر وار/ ابراهیم...

ستارخان دوشونجه لرینی ، هله ده دوشونمه ین لر وار/ ابراهیم...
چاغداش تاریخیمیزده اؤز دؤوروندن ایرلی گئدن اینسانلاریمیز آز اولماسا دا آراسیرا اؤزگه اولوسلارین بویوندوروغو ادامه...

ژان پول سارتر نه دئییردی؟

ژان پول سارتر نه دئییردی؟
ژان-پول سارتر (Jean-Paul Sartre) 1905-جي ايلده آنادان اولوب. گمي کاپيتاني اولان آتاسي او کؤرپه اولارکن دونياسيني ادامه...

شاید مسأله حق تحصیل به زبان مادری باشد!/ سعید متین پور

شاید مسأله حق تحصیل به زبان مادری باشد!/ سعید متین پور
در نخستین سال‌های دهه‌ی ۶۰ خورشیدی «حبیب ساهر» مدرس و مؤلف علم جغرافیا و شاعر نوپرداز با پرتاب خود از بالکن ادامه...

طبقه کارگر و مسأله ملی/ و. ای. لنین

طبقه کارگر و مسأله ملی/ و. ای. لنین
روسیه، تا آنجایی که به مسأله ملیتهای او مربوط می‌باشد، کشوری است مختلط. سیاست حکومت که همانا سیاست ملاکین ادامه...

سون ماتريال